• Dolar Alış 7.9641TL
  • Dolar Satış 7.9324TL
  • Euro Alış 9.4252TL
  • Euro Satış 9.3876TL
Reklam
Reklam

DEM VE DEHLİÇ!

Reklam
, 0 Yorum

Miladi 2018 yılını gerilerde bırakıp, miladi 2019 yılını idrak etmeğe hazırlanırken, biz Siirtlilerin örf ve adetleriyle ilgili bir nostalji yapmak istedik.

Geçmiş yıllarda, Siirt’in gelenekleri içinde bir nevi YILBAŞI KUTLAMALARI OLARAK UYGULANAN “DEM” ŞENLİKLERİ düzenlenirdi.

Miladi Takvim yerine, Rumi Yılbaşını esas alan DEM ŞENLİKLERİ HAFTASINDA, Şehrimize has özel yemekler yapılırdı. Yine bu şenlikler kapsamında Siirt’çe “DEHLİÇ” olarak tabir edilen eğlenceler düzenlenir, hafta boyunca çocuklar, gece saatlerinde kendi mahallelerindeki evleri dolaşır ve uğradıkları evlerden bahşiş koparıncaya kadar Siirt’çe mâniler, tekerlemeler söylerlerdi. Genelde çocuklara verilen paradan çok, kış yemişleri (ceviz, fıstık, kuru üzüm, peksimet v.s.) olurdu.

“DEM” Türkçe olarak “Devam etti” anlamına gelir. Rivayetlere göre, günlerin kısalmaları devam ederken bundan endişelenen ve gündüzlerin son bulmasından korkmağa başlayan Siirtliler, günlerin kısalması son bulup da yeniden uzamaya başlayınca “Dünyanın ve gündüzlerin sonu gelmeyecek, yaşam devam edecek” anlamında “DEM” deyimini kullanmışlardır.

Bunun için de, gündüz saatlerinin kısalmalarının son bularak uzamağa başlamalarını kutlamak amacıyla eğlenceler düzenlemişler.

Genelde, her mahallenin çocukları kendi mahallelerinde DEM haftasının gecelerinde kapı-kapı dolaşır adına “DEHLİÇ” denilen mâniler okurlardı. 

İşte, DEM ŞENLİKLERİ HAFTASININ GECELERİNDE ÇOCUKLAR TARAFINDAN SÖYLENEN MÂNİLER VE TEKERLEMELERDEN BAZILARI:

(ARAPÇASI)

CİNE ME CİNE
RABBİSSEME YIHDİNE
YE YIHDİ YEY VEDDİNE
ITLAULLEYNE
LE BIRDU İCREYNE
IFTEHU FIMMIL KİSE
PARITEYN MOY KEFFEVNE
YA CEVEP, YA MEVEP

HENYE MENYE
REKZE FİLİZVEYYE
CİBU SAHAN İZBİP
DINNAKKOR IŞVEYYE
YA CEVEP, YA MEVEP

HENYE MENYE ĞELFİLAYT
ALLAYĞELLİ NESİLBEYT
LIKEN ECİN TIĞTAMAR
SALKEN IBEN KEMEL KAMAR
YA CEVEP, YA MEVEP

(TÜRKÇESİ)

GELDİK GELMEDİK
SEMALARIN RABBİ HİDAYET ETSİN
YA HİDAYET ETSİN, YA ALSIN ARTIK
YANIMIZA ÇIKIN
AYAKLARIMIZ DONDU
KESENİN AĞZINI AÇIN
İKİ PARA BİZE YETMEZ OLDU
EVET Mİ, HAYIR MI

RAHAT HUZUR İÇİNDE
KURULMUŞSUN KÖŞENE
BİR TABAK KURU ÜZÜM GETRİN
ATIŞTIRALIM TANE TANE
EVET Mİ, HAYIR MI

RAHAT HUZUR İÇİNDE
ARKASINDASINIZ DUVARIN
ALLAH, EV HALKINI BAĞIŞLASIN
MAYA TUTMUŞ HAMURUNUZ VAR
AY YÜZLÜ BİR ÇOCUĞUNUZ OLMUŞ
EVET Mİ, HAYIR MI

***

Biz de, çocukluk yıllarımızda DEM ve DEHLİÇ şenliklerine katıldık. Akranlarımızla beraber ev-ev dolaşarak komşularımızın, akrabalarımızın kapılarını çaldık. Kuru üzüm, fıstık, ceviz topladık. Kimileri para verdi. Verilenleri ekip arkadaşlarımızla üleştik.

“Geçmiş zaman olur ki, hayali cihan değer” dedikleri bu olsa gerek…

 TAŞLAMALAR

MİLLİ PİYANGO HARAM

DİYE TUTTURMUŞ AMA

PİYANGONUN DIŞINDA

NE HARAMLAR VAR OYSA

 İSRAF, RÜŞVET, KAYIRMA

BUNLARIN HEPSİ HARAM

BİR MİLLİ PİYANGO MU

HARAM OLAN BE ADAM

 İŞİ EHLİNE VERMEK

GEREĞİYKEN İSLAMIN

NAEHİLLERE VERMEK

HELÂL DEMEYİN SAKIN

DEVYE BOYNUN EĞRİ

DEMİŞLER CEVAP VERMİŞ

NEREM DOĞRU Kİ ŞİMDİ

BOYUN MU OLDU TEK İŞ

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

SOSYAL MEDYADA TAKİP EDİN