Ana Sayfa Arama Video Yazarlar
Üyelik
Üye Girişi
Yayın/Gazete
Yayınlar
Kategoriler
Servisler
Nöbetçi Eczaneler Sayfası Nöbetçi Eczaneler Hava Durumu Namaz Vakitleri Gazeteler Puan Durumu
WhatsApp
Sosyal Medya
Uygulamamızı İndir
Dicle Elektirik Reklam
Ahmet ARITÜRK
Ahmet ARITÜRK

SİİRT’İN  TERK EDİLEN BİR GELENEĞİ DEM VE DEHLİÇ!!!

Siirt’in terk edilen birçok gelenek ve görenekleri vardır. Maalesef, Siirt Şehrinin kadim yerlileri olan ve kendilerine (ISIRDİYE=SİİRTLİ) denilen hemşerilerimizin büyük çoğunluğu yaşanan terör olaylarının etkisiyle son 30-40 yıllık süre zarfında Şehirlerini terk ederek, başta İstanbul, Adana, Mersin, İzmir, Ankara, Yalova gibi büyük şehirler olmak üzere Anadolu’nun birçok illerine yerleşmişlerdir. Öyle tahmin ediyoruz ki, Türkiye’nin 81 iline gidilse ve araştırılırsa, mutlaka Siirtlilerin izlerine rastlanacaktır. Bu göçün sonucu olarak, 50-60 yıl öncesine kadar nüfusunun yüzde yüzüne yakını Şehrinin kadim yerlilerinden oluşan Siirt Merkez İlçesinde yaşayan öz Siirtlilerin (ARAP KESİMİ) nüfusu, Şehrin nüfusunun yüzde 15’leri düzeyine inmiştir. Bunun tabii sonucu olarak, kadim Siirt şehrinin birçok gelenek ve görenekleri de zaman içinde terk edilmiştir.

(Siirt’le İlgili Anekdotlar) kitabından anlıyoruz ki, terk edilen bu gelenek ve görenekler arasında tam da içinde bulunduğumuz haftada gerçekleştirilen (DEM VE DEHLİÇ ŞENLİKLERİ) vardır.

Geçmiş yıllarda, Siirt’in gelenekleri içinde bir nevi YILBAŞI KUTLAMALARI OLARAK “DEM” ŞENLİKLERİ) düzenlenirdi.

Miladi Takvim yerine, Rumi Yılbaşını esas alan DEM ŞENLİKLERİ HAFTASINDA, Şehrimize has özel yemekler yapılırdı. Yine bu şenlikler kapsamında Siirt’çe “DEHLİÇ” olarak tabir edilen eğlenceler düzenlenir, hafta boyunca çocuklar, gece saatlerinde kendi mahallelerindeki evleri dolaşır ve uğradıkları evlerden bahşiş koparıncaya kadar Siirt’çe mâniler, tekerlemeler söylerlerdi. Genelde çocuklara verilen paradan çok, kışlık yemişler (ceviz, fıstık, kuru üzüm, peksimet v.s.) olurdu.

“DEM” Türkçe olarak “Devam etti” anlamına gelir. Rivayetlere göre, günlerin kısalmaları devam ederken bundan endişelenen ve gündüzlerin son bulmasından korkmağa başlayan Siirtliler, günlerin kısalması son bulup da yeniden uzamaya başlayınca “Dünyanın ve gündüzlerin sonu gelmeyecek, yaşam devam edecek” anlamında “DEM” deyimini kullanmışlardır.

Bunun için de, gündüz saatlerinin kısalmalarının son bularak uzamaya başlamalarını kutlamak amacıyla eğlenceler düzenlemişler.

Genelde, her mahallenin çocukları kendi muhitlerinde DEM haftasının gecelerinde kapı-kapı dolaşır adına “DEHLİÇ” denilen mâniler okurlardı.

İşte, DEM ŞENLİKLERİ HAFTASININ GECELERİNDE ÇOCUKLAR TARAFINDAN SÖYLENEN MÂNİLER VE TEKERLEMELERDEN BAZILARI:

(ARAPÇASI)

CİNE ME CİNE
RABBİSSEME YIHDİNE
YE YIHDİ YEY VEDDİNE
ITLAULLEYNE
LE BIRDU İCREYNE
IFTEHU FIMMIL KİSE
PARITEYN MOY KEFFEVNE
YA CEVEP, YA MEVEP

HENYE MENYE
REKZE FİLİZVEYYE
CİBU SAHAN İZBİP
DINNAKKOR IŞVEYYE
YA CEVEP, YA MEVEP

HENYE MENYE ĞELFİLAYT
ALLAYĞELLİ NESİLBEYT
LIKEN ECİN TIĞTAMAR
SALKEN IBEN KEMEL KAMAR
YA CEVEP, YA MEVEP

(TÜRKÇESİ)

GELDİK GELMEDİK
SEMALARIN RABBİ HİDAYET ETSİN
YA HİDAYET ETSİN, YA ALSIN ARTIK
YANIMIZA ÇIKIN
AYAKLARIMIZ DONDU
KESENİN AĞZINI AÇIN
İKİ PARA BİZE YETMEZ OLDU
EVET Mİ, HAYIR MI

RAHAT HUZUR İÇİNDE
KURULMUŞSUN KÖŞENE
BİR TABAK KURU ÜZÜM GETRİN
ATIŞTIRALIM TANE TANE
EVET Mİ, HAYIR MI

RAHAT HUZUR İÇİNDE
ARKASINDASINIZ DUVARIN
ALLAH, EV HALKINI BAĞIŞLASIN
MAYA TUTMUŞ HAMURUNUZ VAR
AY YÜZLÜ BİR ÇOCUĞUNUZ OLMUŞ
EVET Mİ, HAYIR MI

TAŞLAMA

HALA BÜYÜDÜK DERLER

UTANIP, SIKILMADAN

ONLAR BÜYÜMÜŞLERDİR

BİL BUDUR GERÇEK OLAN

ASKIDA EKMEK VAR MI

YOK MU DİYE GİZLİDEN

BAKAN YOKSUL VATANDAŞ

UTANMA HA SAKIN SEN

SENİ BU HALE SOKAN

UTANMALI ASLINDA

KİMİN VEBALİ VARDIR

YAŞANAN BU DURUMDA

HANİ SOSYAL DEVLETTİK

FAKİRLER KAN AĞLIYOR

İŞSİZLERİN FİGANI

YÜREKLERİ DAĞLIYOR

DİNDAR VE KİNDAR NESİL

YETİŞTİRDİLER GERÇEK

DİNDAR, KİNDAR OLUR MU

BUNA AKIL ERMEZ PEK

EY DİNDARLIK TASLAYAN

DİNDAR İSEN BANA NE

NAMAZ KILSAM, KILMASAM

SÖYLE BUNDAN SANA NE

SENİN DİNİN SANADIR

BENİM DİNİM DE BANA

ÖYLE DİYOR KULAK VER

SEN HAZRET-İ KUR’ANA

DÜNYADA BEŞ BÜYÜK VAR

TÜRKİYE’DE BEŞ BÜYÜK

BÜYÜKLER, KÜÇÜKLERİN

OMUZUNDA AĞIR YÜK

YORUMLAR

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

YAZARLAR
TÜMÜ

SON HABERLER