REKLAM ALANI

(160x600px)

Esnek veya Sabit Ölçü Verebilirsiniz.
REKLAM ALANI

(160x600px)

Esnek veya Sabit Ölçü Verebilirsiniz.

Siirt Gazetesi

TİLLO VEYA (EVLİYALAR DİYARI)

REKLAM ALANI

(728x90px)

Esnek veya Sabit Ölçü Verebilirsiniz.
TİLLO VEYA (EVLİYALAR DİYARI)
5-Cüneyt ARITÜRK( kanal56@hotmail.com )
6 views
14 Ekim 2021 - 14:24
REKLAM ALANI

(300x250px)

Esnek veya Sabit Ölçü Verebilirsiniz.

(Evliyalar Diyarı) olarak da tanımlanan TİLLO, il Merkezine 10 km. yakınlıktadır. Siirt il merkezinden Tillo’ya gidilirken arada Halenze köyü vardır. Bir ara (AYDINLAR) olarak adlandırılan, bilahare isabetli bir kararla tekrar tarihi bir simge olan TİLLO adına kavuşan önceleri belde konumundayken, Siirt’in üçc bölünmesinden sonra 3647 sayılı kanunla 18 Mayıs 1990 tarihinde ilçe statüsüne kavuşturulan (TİLLO) Süryanice dilinde “Yüksek Ruhlar” anlamına gelir. 1514’te Yavuz Sultan Selim’in Çaldıran Seferi sonunda Osmanlı egemenliğine geçmiştir. İlçe, Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren Siirt İli’ne bağlı bir bucak konumundaydı. Tillo Nahiyesi ilçe olduktan sonra Aydınlar ismini aldı. Ancak, bir yanlıştan dönülerek tekrar TİLLO adıyla tescillendi.  Tillo’ya (Aydınlar) adının verilmesi İlçe’de ilim ve irfana verilen önemin ortaya konulması olarak açıklanmıştı. Tillolular aydınlanmağa meraklı zeki insanlardır. Nüfusuna göre, çok sayıda yüksek tahsilli  Tillolular vardır.

İlçe’de Şeyh Hamza El Kebir, Şeyh Mücahit, İsmail Fakirullah ve İbrahim Hakkı Sultan Memduh, Zemzemül Hassa gibi ilim adamları ve mutasavvıfların yaşamış olması İlçe’yi kültür açısından önemli kılmaktadır. Tillo’ya bağlı Fersaf köyünde de Şeyh-el Hazin’in türbesi bulunmaktadır.

İbrahim Hakkı Hazretlerinin 40’a yakın eseri bulunmakla birlikte bunların en meşhuru “MARİFETNAME” adlı eseridir. Sultan Memduh’a ait şiirlerden oluşan Farsça ve Arapça yazılan 40 bine yakın beyitten müteşekkil bir eseri bulunmaktadır. Bu eser bilahare Türkçe’ye tercüme edilerek yayınlanmıştır.

İlçenin tarihi çok eskilere dayanır. Hıristiyanlık ve İslam dönemlerinde kültürel bir merkez olan İlçede kendi adıyla para basıldığı gibi Hıristiyanlık döneminde de İlim merkezi olduğu yapılan araştırmalarda anlaşılmıştır. M.Ö.2000 başlarından itibaren Samiler, Babil ve Asurlar bölge üzerinde hakimiyetlerini sürdürmüşlerdir.

Alparslan’ın Anadolu’ya girişinden sonra Tillo Selçukluların hakimiyetine girmiştir. Çaldıran zaferinden sonra büyük tarihçi İdris-i BİTLİSİ’ nin gayretleriyle Osmanlı İmparatorluğunun hakimiyeti altına girmiş ve 1884 yılında Bitlis eyaletine bağlanmıştır. Cumhuriyet döneminde Aydınlar adı ile Bucak iken, 18 Mayıs 1990 tarih ve 20522 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan 3647 Sayılı “2 İl ve 5 İlçe Kurulması Hakkındaki Kanun” ile 10.11.1991 tarihinde İlçe olarak faaliyete geçmiştir.

Tillo’nun ziyaret edilecek yerleri arasında yukarıda adlarını verdiğimiz mutasavvıfların türbeleri yanında Kalet-ül Üstat, Zemzemül Hassa’nın Çilehanesi, Şifalı Kuyu gibi yerler bulunmaktadır. Ayrıca Hazret-i Fakirullah ve brahim Hakkı Hazretlerine ait eserlerin muhafaza edildiği hazretlerine ait eserlerin muhafaza edildiği özel bir müze bulunmaktadır.

Tillo’daki kadim mezarlıkta 40 bine yakın evliyanın yattığına inanılır. Tarihi çok eskilere dayanan Tillo’nun Hıristiyanlık ve İslam dönemlerinde kültürel bir merkez olduğu ve kendi adıyla para basıldığı gibi Hıristiyanlık döneminde de İlim merkezi olduğu yapılan araştırmalarda anlaşılmıştır. M.Ö.2000 başlarından itibaren Samiler, Babil ve Asurlar bölge üzerinde hakimiyetlerini sürdürmüşlerdir.

Alparslan’ın Anadolu’ya girişinden sonra Tillo Selçukluların hakimiyetine girmiştir. 1514 yılında yapılan Çaldıran zaferinden sonra büyük tarihçi İdris-i BİTLİSİ’ nin gayretleriyle Tillo Osmanlı İmparatorluğunun hakimiyeti altına girmiş ve 1884 yılında Bitlis eyaletine bağlanmıştır. Karasal iklimin hakim olduğu ilçenin doğu tarafından Botan Çay’ı geçmektedir, ilçenin kültür yönüyle zengin bir tarihi vardır.

İlçe türbe ve ziyaret yerlerinin fazla oluşu nedeniyle yöre halkının ve diğer bölgelerden gelen ziyaretçilerin akınına uğramaktadır. Yörede Yaşamış ve İlçe’de türbesi bulunan bazı alim ve evliyalar : İsmail Fakirullah Hz. , İbrahim Hakkı Hz., Şeyh Hamza El Kebir Hz., Şeyh Mücahit Hz., Gavsul Memduh Hz., Zemzem’il-Hassa Hz.(Bayan Evliya).

İlçe, tarihi seyri içinde özellikle Osmanlı Döneminde önemli kültür ve eğitim merkezi olma vasfını korumuştur.

Medreselerinde dini ilimlerin, zamanın ilerisinde bir seviyede verilen fen ilimleri (astronomi, matematik, fizik, kimya, biyoloji ve tıp) ile beraber günümüzün bilim adamlarını ve görenleri hayret içinde bırakacak nitelikte verildiği bir ilim merkezi olmuştur.

İlçe türbe ve ziyaret yerlerinin fazla oluşu nedeniyle yöre halkının ve diğer bölgelerden gelen ziyaretçilerin akınına uğramaktadır. Yörede Yaşamış ve İlçe’de türbesi bulunan bazı alim ve evliyalar : İsmail Fakirullah Hz. , İbrahim Hakkı Hz., Şeyh Hamza El Kebir Hz., Şeyh Mücahit Hz., Gavsul Memduh Hz., Zemzem’il-Hassa Hz.(Bayan Evliya).

İlçe, tarihi seyri içinde özellikle Osmanlı Döneminde önemli kültür ve eğitim merkezi olma vasfını korumuştur.

Medreselerinde dini ilimlerin, zamanın ilerisinde bir seviyede verilen fen ilimleri (astronomi, matematik, fizik, kimya, biyoloji ve tıp) ile beraber günümüzün bilim adamlarını ve görenleri hayret içinde bırakacak nitelikte verildiği bir ilim merkezi olmuştur.

Tillo ile ilgili yazımızı Ahmet Arıtürk’ün bir şiiriyle noktalıyoruz:

TİLLO DEDİKLERİ YER

EVLİYALAR DİYARI

DİNLE, BİR-BİR SAYAYIM

ŞÂDOLSUN PAK RUHLARI

ŞEYH HAMZA EL KEBİR’DİR

ŞAHI EVLİYALARIN

CENNET RÂHI GİBİDİR

BİLESİN ANIN RÂHI

OĞLU ŞEYH EL MÜCAHİT

BELLİ EHL-İ CİHATTIR

İLTİCA EDENLERİN

HASIL OLUR MURADI

VE HAZRET-İ ÖMER’İN

ASİL SOYUNDAN GELEN

ŞEYH HASAN EL FATIR’I

BU TESPİHTE SAYMALI

İSMAİL FAKİRULLAH

BİR FAKİR-İ HUDADIR

OL İBRAHİM HAKKI’NIN

MÜRŞİDİ VE ÜSTADI

İBRAHİM HAKKI DERSEN

CÜMLE ÂLEM TANIRLAR

İŞTE “MARİFETNAME”

O’NUN MEŞHUR KİTABI

ŞEYH MUSTAFA İLE ŞEYH

ABDULKADİR-İ SANİ

HAZRET FAKİRULLAH’IN

MÜBEREK EVLÂTLARI

SULTAN MEMDUH BİR VELİ

DİVANI DELİL BUNA

“NEYİN SULTANI” DERSEN

EVLİYALAR SULTANI

SULTAN MEMDUH’UN EŞİ

ANAMIZ HASYA SULTAN

EVLİYALIK YÖNÜNDEN

RABİA’NIN AYARI

EVLİYAR YURDUNA

GEL EY GÜNAHKÂR ÂBİD

TÖVBE KIL, BİL Kİ TÖVBE

YIKAR TÜM GÜNAHLARI

REKLAM ALANI

(728x90px)

Esnek veya Sabit Ölçü Verebilirsiniz.

Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları gazete ve haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.